مشخصات عمارت ظهیرالاسلام

این خانه تلفیقی از معماری ایرانی و فرنگی است چراکه معماری برو نگرا دارد یعنی حیاط بزرگی و حوض بسیار زیبایی داشته است که از قناتی سرچشمه می گرفت. زیرزمین زیبایی دارد و سقف این خانه ترکیبی از تخت و شیروانی است و نشان می دهد که به معماری اواخر دوره ناصرالدین شاه برمی گردد. مساحت ناخالص هر زیرزمین و طبقه همکف حدوداً هر طبقه ۲۹۳ متر است. و در زمینی به ابعاد ۵/ ۳۵ متر در ۶۹ متر و مساحت آن ۲۴۵۰ مترمربع است. ( مهندسان مشاور پارس سازه تامین)

با نگاهی کلی تر به بنا، این ساختمان به مانند دو مربع متداخل است که در زاویه ۴۵ چرخیده و با ابعاد مساوی و رعایت محور تقارن دیده می شود. برخلاف زوایای ۴۵ که خصوصیت دوره معماری صفویه است، در جداره ورودی اصلی هیچ گونه اثری از این موارد دیده نمی شود. ابعاد کلی طول ۱۷٫۵ ،عرض ۱۶٫۵، ارتفاع (تا زیر کلاه فرنگی) ۶٫۷۰ ،طول پخ ها ۱٫۷۰ متر است.(مهندسان مشاور ارگ بم کرمان)

معرفی اجزای بنا

ورودی بنا:

ورودی اصلی بنا از جنس سنگ و فرم فرنگی، از دیگر عناصر نما متمایز شده است. همچنین پنجره بیضوی شکل، بر فراز درب ورودی، خود تأکیدی بر معماری التقاطی بنا دارد. بکارگیری پنجره رنگی در سردر ورودی در کنار تزئیناتی چون سرشیر از سیمان هم قابل توجه است و عدم وجود چنین تزئیناتی در دیگر جبهه ها نشان میدهد که این نما بصورت الحاقی در طول عمر بنا به آن افزوده شده است. پشت درب ورودی به فضای رختکن رسیده ، پس از طی پنج پله دیگر به درب تالار با سقف شیب دار می رسیم. در کنار درب ورودی تالار ، دو درب دیگر که هر کی به اتاقی که نورگیری آن از جبهه جنوب است.( مهندسان مشاور پارس سازه تامین)

تالار (اتاق) مرکزی

پس از گذر از پلکان ورودی به فضایی می رسیم که نورگیری آن از سقف و به شکل کلاه فرنگی است. این فضا به گونه ای طراحی شده است که تمامی اتاق های اطراف ، به آن بازشو دارند و این تالار به حکم کی فضای تقسیم (هال)است. تزئینات آن گچبری و لندنی کاری است. به دلیل عدم عایق کاری مناسب، بسیاری از این تزئینات دچار آسیب جدی شده است. ( مهندسان مشاور پارس سازه تامین)

آشپزخانه و اتاقهای منتهی به آن

در جبهه جنوبی بنا ، همان طور که مشاهده می شود، دو پلکان در دو طرف بنا جای گرفته است که این دو پلکان مستقیماً به تراز اصلی بنا می رسد. تزئینات ورودی آن کاملاً شکل غربی دارد. در پس ورودی پلکان ، اتاقی است که در آن پخت وپز انجام می شود ( آشپزخانه ) که در شرق این فضا ، اتاق تخری بشده ایست که در بخش ورودی اصلی به آن اشاره شد. در شمال آشپزخانه کی اتاق قرار دارد که هم از قرار دارد که هم از تالار و هم از آشپزخانه ورودی دارد. این بخش از بنا کالبدی به نسبت سالم تر از دیگر بخ شهای آن دارد. در این قسمت از بنا نیز شاهد عواملی مخرب چون رطوبت هستیم. ( مهندسان مشاور پارس سازه تامین)

اتاقهای شمالی بنا

در جبهه شمالی بنا دو اتاق قرینه که فضای میانی آن ها پلکان واقع شده است، قرار دارد.این اتا قها دارای گچ بری و لندنی کاری زیادی می باشند. همچنین شومینه و رنگ آمیزی ان در این اتاق ، خود جلوه ی خاصی به آن داده است. ( مهندسان مشاور پارس سازه تامین)

تزئینات بنا

کلاه فرنگی

 در نگاه اول از بیرون، بخش کلاه فرنگی آن بصورت خاص دیده می شود که شاید اصلی ترین مشخصه بنای ظهیرالاسلام باشد. بکارگیری این سقف برای بخش پذیرایی و اصلی بنا، نه تنها موجب زیبایی بصری بنا شده است، بلکه در نور رسانی به بخش مرکزی کمک بسیاری کرده و المان بکار رفته به روی بام شیروانی کلاه فرنگی از المان های رایج دوران خود بوده است.(مهندسان مشاور ارگ بم کرمان)

سر در ورودی

در سردر ورودی عمارت، نکته قابل تذکر، ریختن بخش از سیمان سردر فعلی است که نشان میدهد پیش از افزودن بخش الحاقات در جبهه جنوبی، اینجا سردر با نقوش اسلیمی بوده است. بکارگیری پنجره رنگی در سردر ورودی در کنار تزئیناتی چون سرشیر از سیمان هم قابل توجه است و عدم وجود چنین تزئیناتی در دیگر جبهه ها نشان میدهد که این نما بصورت الحاقی در طول عمر بنا به آن افزوده شده است.(مهندسان مشاور ارگ بم کرمان)

تزئینات ناودان

 تفاوت تزئینات و شکل ناودان در جبهه جنوبی با دیگر جبهه ها دیده می شود و قابل ذکر است که تزئینات جبهه الحاقی (جبهه جنوبی) در دوره سال های ۱۳۱۵ خیابان لاله زار دیده شده است که این خود نشان دهنده این امر است که بنا بسیار قدیمی تر از آن سال است.(مهندسان مشاور ارگ بم کرمان)

تزئینات قرنیز بام و آجرکاری

 در جبهه جنوبی قرنیز سیمانی دوره بازگشت معماری کارت پستالی دیده میشود که به صورت الحاقی است، در صورتیکه قرنیز بام دیگر نقاط ساختمان بصورت آجرکاری پیش آمده است، با همان ترکیب بندی زمان خود.(مهندسان مشاور ارگ بم کرمان)

نکته قابل توجه در مورد آجر کاری که بخش الحاقی را از دیگر بخش ها مجزا می گرداند، نوع چیدمان آجر است که در بخش اصلی بصورت راسته چینی می باشد، ولی در بخش الحاقی جنوب و شمال بنا بصورت کله راسته است وهمچنین از مصالح سیمان تنها در قسمت جنوبی استفاده شده است، در حالیکه در جبهه های دیگر از گچ بعنوان مصالح همراه آجر استفاده شده است. آجرهای راسته چینی از خشت ۵* ۲۰*۲۰ سانتیمتر است. (مهندسان مشاور ارگ بم کرمان)

تزئینات گچبری

عمده تزئینات این بنا ، تزئینات گچبری است که در نمای جنوبی در بالای طاق ها، در ورودی بنا و همچنین در فضای داخلی بسیار مشهود است.تزئینات گچبری داخلی گچبری التقاطی و ترکیبی از گچبری ایرانی و گچبری غربی است. این مهم در گچبری بکار رفته در شومینه اتاق شمالی بسیار خود را نشان می دهد. گچبری بکار رفته در فضای تالار بنا و زیر کلاه فرنگی پرکار ترین گچبری موجو در خانه است که با رنگ منقوش شده است. در حالت کلی اکثر گچبری های خانه به حاشیه های سقف ها و دیوارها معطوف می شود.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *